SIẾT CHẶT QUY ĐỊNH KIỂM ĐỊNH KHÍ THẢI Ô TÔ TỪ 01/03/2026: CHỦ XE CẦN CHUẨN BỊ GÌ?

Từ ngày 01/3/2026, quy định mới về kiểm định khí thải ô tô chính thức có hiệu lực trên toàn quốc theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg. Đây là bước đi quyết liệt nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đòi hỏi chủ phương tiện phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về bảo dưỡng để tránh nguy cơ bị “đánh trượt” đăng kiểm.

LỘ TRÌNH ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN KHÍ THẢI MỚI

Theo Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ, từ ngày 01/3/2026, cơ quan đăng kiểm thực hiện kiểm định khí thải xe ô tô theo quy trình và phương pháp kiểm tra mới nhằm đảm bảo kết quả chính xác và đạt được các mục tiêu về môi trường.

Quy định mới phân chia tiêu chuẩn khí thải thành 5 mức dựa trên năm sản xuất của xe, cụ thể:

• Mức 1: Xe sản xuất trước năm 1999.
• Mức 2: Xe sản xuất từ 1999 đến hết 2016.
• Mức 3: Xe sản xuất từ 2017 đến hết 2021.
• Mức 4: Xe sản xuất từ năm 2022 trở đi (Tiêu chuẩn khắt khe nhất).

Đặc biệt, lộ trình sẽ áp dụng Mức 5 từ ngày 1/1/2032. Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, quy định sẽ nghiêm ngặt hơn so với các tỉnh thành khác:

• Từ 01/01/2027: Xe đời 2017 – 2021 phải đạt Mức 4.
• Từ 01/01/2028: Xe đời 2022 trở đi phải đạt Mức 5.
• Từ 01/01/2029: Toàn bộ ô tô lưu hành phải đạt tối thiểu Mức 2.

QUY TRÌNH ĐO KHÍ THẢI ĐỐI VỚI XE XĂNG VÀ XE DIESEL

Với những xe còn giấy chứng nhận đăng kiểm hợp lệ, phương tiện vẫn được phép lưu hành đến hết chu kỳ hiện tại; quy định mới sẽ được áp dụng từ kỳ kiểm định tiếp theo.

Đối với xe chạy xăng, quy trình đo kiểm được chia làm ba giai đoạn bắt buộc để đảm bảo đánh giá chính xác hiệu suất đốt cháy của động cơ:

• Trước tiên là đo ở tốc độ không tải thấp, với số vòng quay không vượt quá 1.000 vòng/phút (hoặc theo quy định của nhà sản xuất nếu cao hơn). Thiết bị sẽ ghi nhận các chỉ số như CO, HC, CO₂, O₂ và số vòng quay sau khi động cơ ổn định.
• Bước tiếp theo là đo ở tốc độ không tải cao, duy trì trong khoảng 2.000-3.000 vòng/phút trong 30 giây và tính thêm hệ số Lambda.
• Cuối cùng, giá trị CO và HC cao hơn giữa hai lần đo sẽ được chọn làm kết quả đánh giá chính thức.

Đối với xe sử dụng động cơ diesel, quy trình gồm 4 bước:

• Ổn định động cơ: Đưa xe về số N (hoặc P), để động cơ chạy ở tốc độ cầm chừng (dưới 1.000 vòng/phút). Đối với xe tải nặng hoặc xe khách lớn, cần duy trì trạng thái này ít nhất 10 giây để máy ổn định trước khi đo.
• Đăng kiểm viên tiến hành lắp đầu lấy mẫu khí thải vào ống xả. Yêu cầu đầu lấy mẫu phải được cắm sâu và kín khít, đảm bảo không có khí thải rò rỉ ra ngoài làm sai lệch kết quả đo.
• Đạp ga gia tốc: Đăng kiểm viên đạp ga hết hành trình thật nhanh (dưới 1 giây) để động cơ đạt tốc độ cực đại, sau đó nhả ra để máy trở về trạng thái cầm chừng để máy đo ghi lại độ khói mờ (HSU) ở mức phát thải cao nhất.
• Thực hiện lặp lại việc đạp ga cho đến khi có 3 lần đo liên tiếp đạt sai số dưới 10%. Kết quả cuối cùng là giá trị trung bình của 3 lần đo này để kết luận xe có đạt tiêu chuẩn hay không.

Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường rõ rệt của động cơ theo hướng dẫn, đăng kiểm viên phải từ chối kiểm định ngay cả khi chủ xe muốn ký cam kết.

CHỦ XE CẦN LÀM GÌ ĐỂ ĐẢM BẢO XE ĐĂNG KIỂM THÀNH CÔNG?

Quy định mới rất khắt khe, đặc biệt là với chỉ số CO của xe từ đời 2022 trở đi (giảm 6-7 lần so với xe cũ). Thực tế, những bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số khí thải thường, khiến xe dễ trượt đăng kiểm bao gồm:

• Hệ thống lọc gió: Nếu lọc gió quá bẩn, lượng không khí vào buồng đốt bị hạn chế, dẫn đến nhiên liệu cháy không hết và sinh ra nhiều khí độc (CO, HC).
• Kim phun và bugi: Kim phun bị nghẹt hoặc bugi đánh lửa yếu khiến quá trình cháy không hoàn toàn, gây ra khói và làm tăng nồng độ chất gây ô nhiễm.
• Hệ thống thoát khí (Ống xả): Các vết thủng trên đường ống hoặc bộ xúc tác khí thải bị hỏng sẽ làm sai lệch kết quả đo.
• Dầu động cơ: Dầu quá cũ hoặc quá bẩn làm tăng ma sát và nhiệt độ động cơ, ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng khí thải.

An Thái khuyến cáo chủ xe nên chủ động thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác và cảm biến oxy trước khi đưa xe đi kiểm định.

Việc sử dụng nhiên liệu chất lượng cao, dầu bôi trơn và nước làm mát đúng khuyến cáo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu quá trình cháy và vận hành hệ thống xử lý khí thải.

Một lưu ý kỹ thuật quan trọng là đối với xe xăng, động cơ phải được làm nóng hoàn toàn, nhiệt độ dầu bôi trơn đạt từ 60°C trở lên trước khi đo. Tất cả thiết bị tiêu thụ điện như điều hòa, đèn, sấy kính phải tắt; hệ thống ống xả và bầu giảm âm phải kín khít. Chủ xe nên vận hành phương tiện khoảng 15-20 phút trước khi vào dây chuyền để động cơ và bộ xúc tác đạt nhiệt độ làm việc lý tưởng.